Propilparaben ve Bütilparaben

Propilparaben nedir, ne işe yarar?

Propilparaben ve bütilparaben, para-hidroksibenzoik asidin daha uzun zincirli esterleridir. Zincir uzadıkça maddenin yağda çözünürlüğü ve özellikle küf ile mayalara karşı etkinliği artar. Bu nedenle genellikle metilparaben ile birlikte kullanılarak daha geniş bir koruma sağlanır.

Ancak aynı zincir uzunluğu, laboratuvar çalışmalarında görülen zayıf östrojen benzeri etkinin de artmasıyla ilişkilidir. Düzenleyici kurumların bu iki parabene daha temkinli yaklaşmasının nedeni budur.

Hangi ürünlerde bulunur?

• Krem, losyon ve güneş ürünleri
• Makyaj ürünleri, özellikle fondöten ve maskara
• Saç bakım ürünleri ve bazı şampuanlar
• Bazı ilaç formülasyonları

Zararlı mı? Bilimsel değerlendirme

SCCS, propil ve bütilparabenin hormon sistemi üzerindeki olası etkilerini birçok kez değerlendirmiş ve bu iki maddenin toplam konsantrasyonu %0,14'ü (asit cinsinden) aşmadığı sürece tüketiciler için güvenli olduğu sonucuna varmıştır. AB bu değerlendirme doğrultusunda sınırı düşürmüş ve bu iki parabenin 3 yaş altı çocuklarda bebek bezi bölgesine uygulanan, ciltte kalan ürünlerde kullanılmasını yasaklamıştır. Gerekçe, bu bölgede cildin daha geçirgen olabilmesi ve bebeklerde maddeyi parçalayan sistemlerin henüz olgunlaşmamış olmasıdır.

AB 2014 yılında ayrıca beş parabeni kozmetiklerde tamamen yasaklamıştır: izopropilparaben, izobütilparaben, fenilparaben, benzilparaben ve pentilparaben. Bunun nedeni zararlı oldukları kanıtlanması değil, güvenliklerini değerlendirmek için yeterli verinin sunulmamış olmasıdır. Türkiye'deki kozmetik mevzuatı da bu kurallarla uyumludur.

Parabenlerin kansere yol açtığı iddiası kanıtlanmamıştır. Hormon benzeri etki gerçek bir laboratuvar bulgusudur, ancak gücü vücudun kendi hormonlarıyla kıyaslandığında çok düşüktür. Uygulamadaki orta düzey risk aralığı, bu belirsizliği ve daha hassas grupları yansıtır.

Kimler dikkat etmeli?

• Bebek ve küçük çocuklar: Bebek bezi bölgesine sürülen ürünlerde zaten yasaktır; diğer bebek ürünlerinde de daha az koruyucu içeren formüller tercih edilebilir.
• Hamileler ve hormon hassasiyeti nedeniyle ihtiyat isteyenler: Özellikle vücuda geniş alanda sürülen ve ciltte kalan ürünlerde parabensiz seçenekleri değerlendirebilir.
• Paraben alerjisi doğrulananlar: Etikette “-paraben” ile biten tüm adları kontrol etmelidir.

Etikette gördüğünüzde ne yapmalı?

Bir durulama ürününde propilparaben görmek ciddi bir endişe nedeni değildir. Ciltte kalan, geniş alana uygulanan ürünlerde ise ihtiyat isteyenler metilparaben veya fenoksietanol gibi farklı koruyucularla hazırlanmış ürünleri seçebilir. Yasaklı beş parabenden birini bir etikette görürseniz, ürünün AB/TR mevzuatına uygun olmayabileceğini akılda tutun.